zarhpi ni dairy 5

Zarhpi ni Dairy 5

Inn ihsin Yangon ka suk pek ahcun rinsan awknak le sunmang pawl thawn ka nuam awk zet. Hmun dah lole ton dah lomi hlir ka hmuh tikah khua le ram cuan in ka aa hiahia. Khawpi pakhat hnu pakhat kan hlan vivo. Motor le tlangleng khawp neknek ka to hnu cun sam thur bialbial in Yangon khawpi cu ka thleng ve rulri thei. Phone number ka thei mi umsun te cu zinkap phone dawr ihsin ka ko. Ka phone hman man ka pek lawngah ka tangka zal sungah sum le pai a mal timi ka thei awk fang. Cumi ihsin cun ka tha a nau sualso thok si ko.

2004 kum, October thla a si ih Yangon khawpi sungah mawi hnai lemlo mi bag pai in zinkap mipi cu ka pah ve hnemhno. Kawlram inn sangbik Trader hotel cu bag pai phah in tlunvan ka tau ciamco. ‘Hi tluk inn sang cu ziang tin an sak thei’ tiah ka thinlungten ka ruat rero. Zinkap thil zuar le mipi ka zoh tikah Tahan bazaar le Letpanchuang bazaar lamlam tla ka ngai ciamco. Kawlram khawpi bik ve si zin kap ih thilzuar an khat cu ka mang a bang. Zinkap ih thilzuar an khat cun khawpi tinak si bang sehla Tahan le Letpanchuang cu Khawpi maktara a rak si ve ual.

Zarhkhat sung cu sungkhat hnenah ka beu. Hnaquan ding hrimhrim ih ra ka si tikah ziang vek hnakhal quan ka huam. Asinan hnaquan ding sawn ka hmuh thei lo kha ka tha nau zet. Mah tawkten tlawng qheh ti aw ve pa kha khawpi pakhat sungah hnaquan ding pakhat hman tong loin zarh khat ka liam. Sungkhat unau hnen ih beu ringring khal a ngah lo ruangah hna pakhat khat ka quan cu a qul tuk fawn. Phunsang tlawng qhehsuaktu, Kawlram fimthiamnak ih rinsan aw vetu kei kha a netnak ahcun Mawhinga dawrah cabuai rawttu dinhmun pakhatte co ngah in hnaquan ka lut ve. Phunsang tlawng qheh pakhat in cabuai rawt (sabuaithu) in ka pum ka cawm awk. Inn ka suahsan le lamzin ka feh lai ih ka summang thawn cun a pial aw bembem. Inn lam phone ka biak canah an thinhar ka phang ih kan hnaquan ka tluang thu le ka pum ka cawm awk thei thu pawl thuphan hlir sim in ka hnem hai. Ka thin cu a nuam lemlo.

Mayankung township, Sanchuang lamzin ih Sein Oh timi munghinga dawr cu tu hlan ihsin hminthang zetmi dawr pakhat a si. Kawlram pum zuam awknak khalah kum hnih a peh ih laksawng rak ngahtu khal a si. Zing ihsin sun, zanlam tiang cat lak ti um loin eitu um ringringnak dawr lun zet pakhat sungah Chinmi pathum cu heh le mang khaw in an hna an quan rero. Van qhatnakah inn tek nu in Chinmi kan mah pathum cu in duhsak ih in lainat zet. Zarhpi ni khawm cu in siang nan sun ni vu ih hloh cu in siang lo. Zarhkhat ni 7 sung, zing 5:00 am in zanlam 7:00 pm tiang kan quan ih thlakhat kan hlawh cu 7,000 lawng a si. Asinan umnak in pe ih rawl khal in cawm. Umnak ka ti men, milai umnak ding ih qha cu a si lo nan riahnak ding tong lo, kual ar bang ih vakvai hrang ahcun vanram tla fual bang in nuam kan ti zet riangri. Sum le pai khawl ding cu a har fualfo pam.

Zarhpi ni ni khat cu hnaquantu dang an um lo ruangah khawm thiam loin dawr sungah hna ka quan. Khawm an qiak tikcu hrawngah Chin fala pathum cu kan dawr sungah an ra lut. An pathum te cun Chin qong in an qong rero. An  hnen ka thlen in an qong rero laimi “Tu sun khawm cu can a sau tuk, ka ning” timi cu an cawl dukdi. Cule fiang zet in an pathum in in zoh. Kei khal in mithep loin an pathum ten a sangsang in ka zoh hai. A netnakah ka dinhmun thei aw sal in ka mit ka khup sualso ih aw nemten “ Ziang mi si nan cah duh” tiah ka sut. Asinan an ni cu kawlqong in in sawn riangri. ‘Poi lo, an duhmi kawl qong thawn in biak rero ko seh’ ka ti ih kan qong thawn cun ka biak rero thotho.

Himi laiah khan khat cu 175 in kan zuar ih hmuk le thildang rawi cun 250 hrawng a si qheu. Cui fala pathum cun an cah mi pawl ka hminsin ih an cem zet ka zoh sak cu 1200 lai an cem. An mah cun tam an ti lo nan kei cu tam ka rak ti in ka pam hmaisak nasa. An mah ka zohah le hnaquan ih pum cawm an si lo zia ka hmu fiang fawn. Sum le pai an hman mi pawl ka zohah le nitinten a thawng tel ih sum lut nei bang an um awk ter. In zoh dan khal a dang zet. In hmu niam zet ka thei awk. Ka thin a sa vukvo nan ka dinhmun a rak niam ngai fawn ih ka sup aw thei sal. Neta ih ka thei ah Bible tlawng kai an si thu ka thei sal.

Khawm qiak a si ruangah mi dang pawl tla kan dawrah an ra leng cupco. Cumi lakah Malaysia feh ding tlangval rual khal an tel. Tlangval pakhat cu ka theimi a si betbet. Cupa cu ka hnenah ra in “Ziangtin hi vekah hna na quan? Hmun dang deuh tla hawl awla” tiah duhsak zet in in rak sim. A simmi cu a dik zet. Asinan hi lo hnaquan dang ih va luh sawhsawh cu a ngah lo timi a theih lo ruangah a si tin ka rak ruahsan men. Sungkua khat tei khal an ra ei ve. Hi tei sungkua cu milian an si ko nan mi an duhdawt zet. Qhaten in biak hleiah an pa bik cun ‘Nan ti qha, hi vek ihsin zuam thok ding a si. Cumi lawngah neta khalah nan tuar suak thei vivo ding. Ka lo uar lawlaw, zuam sinsin uh !’ tiah thazang in pek ih kei mahten ka hna ngam hlunhlo.

Lairam (Tahan) ka pai inn hlum ka ngai ruangro. Zarhpi ni sun khawm le khaw lak leng kha ka ngai tuk. Sung le khat, rual le pi um lonak hmunah zarhpi ni hnaquan cu tha a nau duh zet. Sunhnu a si ruangah dawr ih to an mal zet ih cabuai pakhatah kei mahten ka to. Thu tampi ka ruat. Milai kan san a tawi sapbei ah mah le mah duh aw le uar aw zet ih kan rak tlangleng qheu hi poi ka tinak pawl tla ka ruat suak. Khua ih ka fala lamlam tla ka ruat ciamco. Zarhpi ni sun khawm qiak ih kan lengtlang lai le khawm ding tinten ka sawm qheu lai tla ka ruat vivo ih ka sulhnu sungah ka lengsal ciamco. Ka thu ruah a rei deuh tla a si ding dawr neitu in “Salai” tiah ringpin in ko lawngah ka harh puppi.

Dawr ih hnaquantu le inn tek zaten Salai tiah in ko hahi. Kan pathum lakih upa bik cu Ko Salai tiah an koi h kei cu Salai tin in ko. A nauta bik cu Salai Lay tin an ko. Ziangah tile kan hmin hi an sal thiam lo ruangah tla a si ih kei cun Salai ti ih kawh hi ka diriam. Ziangah tile Chin mi ka si ih in theihter sal ringring vek in ka thei.

Inn teknu ih kawhnak lam ka hawi cu fala mawi zet dawr sungah a ra lut.  A hmel mawinak le a taksa no dan pawl cu ca ih ngan men in a famkim lo vek a bang. A mitmen mawi dan tla cu a zohtu hmuah mitqhep thiam lo in a tuah. A sam malte a kir ter mi cu a hmaiah a tlah ih bawngpi sau a hrut mi cun a pian mawi zia a langter. Angki sen a hrut le a hnihsen hnih mi cun a mawinak a luar ter. A hmur mawite cun in hnihsan ih a biangsum a lang. A mah ka zohnakah ka aa qheh in ka thei. Cu laiah ka rualpa cun a hnenah a feh lohli ih ziangmi a cah duh timi a va sut. Cui fala cu a to hman a rem man hrih lo. Ka rualpa cu sawn loin kei mah in zoh ringring. Cule thei aw zet bang in “Na dam maw? Ka hrangah munghinga khankhat in lak thei pei maw” tiah fiang zet si aw nemten in biak. Chin tong rori ih in biak ruangah ka rualpa Kawlpa cu lu keuh hruthro in a kir sal. A kaa ihsin Chin qong mawite a suak cun ka um dan ka hloh sinsin.

A kiang nai ka thlen hlan ihsin a taksa rim (perfume ) cu ka hnar in a hip ngah. A rim cu a na tuk lo nan hnar sungah a cam lanta. A kiang nai ka neih cun a hnar mawi dan le a biang rem dan pawl fiang sin in ka hmu ngah. Nunnak thaw nei nawn lo bang in ka ding cuahci. “ Ziangah kha ti lawmlam in zoh, ka ning a zak dah kei” tiah in capoh hnu lawngah ka mit cun cabuai tlang a melh sal. A cahmi pawl cu ka pek ih a mah thawn hla lemlo ah ka to.

“Hmai zarhte niah FPMY nuam awk ding a si ih in ra telpi ve lo ding sawm? Nang rori in telpi lo cun kan nuam awk zik lo” tiah a thilei mi sem phahphah in in sawm. Himi laiah FPMY cu ziang a si ih ziangvek in hna an quan timi khal ka fiang hrih lo nan ka lu ka rak su bupbo zo. Hngak awknak ding tikcu le a hmun pawl cu fiangten in sim kerhko. Sum le pai ziang thawh ding mal te le kan nuam awk dan ding pawl cu thinsau ten in ruah. Cumi lawngah FPMY timi ka fiang ih feh ding khal in ka ruah aw fel cih. A ni khal a ei qheh cun a tonak ihsin a kam. A feh zik zawngah ka hmin in sut bet. A liam tiang ka zohnakah ka khadi hmuah a for tla thluh zik.

Asinan a hmin ka rak sut ngah ve lo cu poi ka ti zet. A liam hlo hnuah FPMY ih tel ka tum ve thu le kei mah in sawm bang in mi dang teh a sawm ve vivo pei maw tiah ka ruat khaw tlai ciamco. Ziang vek in ka nuam awk ve ding ih zo le pawl ka tong hai ding timi ka ruahnakah ka thinhar le mangbangnak pawl cu camkhat sungah an hlo viar. FPMY ruangah thazang tampi ka ngah sal pan lo maw !!