Thlapi eng lawm in nauhak pawl cu tualah an lek
rero. Fala le tlangval pawl cu thu nuam rel in hmun khawmte ah an to vialvi.
Pitar putar le nu pa pawl khal thu nuam rel in tap thlangah an to ih tisa sen an dawk rero. Khua a
sim vivo ih tualrawn ih nauhak lek pawl khal a thawm a dai tlang. Zaute ih to
tlangval le fala pawl khal mai inn lam pan in an tlung fekfo zo. Khat le khat
an mangtha aw ih siang lo zet in thlapi eng cu an mang tha . Sankhat nun ah tin
an nuam aw theu nan an lakih tel ve thei lo dawn har ih um tlangval pakhat cu
thlaeng hnuai ah a mahten a thawi vak ih thu a ruat rero, ziang mi
pawl a ruat ti mi cu a mah lo zo dang in an thei dah lo ding.
A thinhar mangbang cun a ni ni in a tawl rupro.
Nitin hnatuan ei cawp men in a thin di a riam thei nawn lo. Thil pakhatkhat
tuah ding in a thinlung thu cu a ruat fel thei nan a tuah ding mi thil
hmuahhmuah ah sum le pai a nei loh tikah a riahsia lala. Ram dang hmun dang
tlawng in sum hlawh aw ve dingah a ruat aw fel nan a feh suksonak ding tangka
kha zo hnen in a cawi ding ti a thei lo. A pa seu (a pa ih nau) hnenah ruahnak
a va dil ih a mai lungkimnak vek ih um dingah tumtahnak a nei thar cun a mahten
ha langfang in a hni ih a paseu tei inn lam cu a pan turto.
“ Parte na pa um maw?”
“Um ko, inn sungah a rual pi thawn thu nuam an
rel”
“E….”
Inn sung a lut zawngah a paseu ih rualpi cu a kam
ih tlung ding in a tim a tuah aw rero lai. A paseu in a rak hmuh veten, “ Ra
leng aw… Ziang poi um maw?” tiah tongkam mawi ten a rak hmauk.
A paseu hmai ih tokham ah to ih hmaiton aw din
hmun in an to. To a rem fel awk veten a thu ruah cia mi ramleng tlawngsuak ih
sum le pai hawl a that ding a zum thu pawl cu felfai ten a sim lohli. Cu le
veten..
“Thil thabik pan teh nangmah lam ih zuamduhnak le
nau le pawl tlawngkainak ding na hawl suah thei ding cun na nu zaang na
sawngtuk ding, kei cun ka lo lungkim pi tuk…..” tiah a paseu in thazang a rak
pek sinsin cun a lungawi tuk ih a mithmai a sen hiamhiam. Tangka lamah ruahding
a um sal tikah,
“ A fehnak ding tangka lam sawn kha ziangtin ka
tuah ding…” tiah aw hak deuh phah cing in a sut sal.
“Si, tangka thuah cun pafa kan sinan felfai ten
tuah ka duh, nangmah lamin tha hnem ngai zet in sungkua sawm dawlduhnak thinlung
na neihah cun ka lo cawih ding. Nan a pungthang(a fa) in pek ve a tul ding.
Culo le nangmah lamah na dai tlang pang ding, ka duh lo” tiah a paseu cun a
mithmai zo keukeu phah in a sim.
“Si tuk lam, ka nu tla ka sim ding ih a lungawi
zet ding”
“Si seh, va sim aw la, zo hnen in feh le a tha
ding timi pawl tla kha zing zawi phah aw maw” tiah a cah bet.
Lunghmui zet in a paseu tei inn ihsin a suak ih
a nu tong dingah inn lam a tlung turto.
(2)
Salai in ram dang fehnak ding passport le visa
pawl a ngah zo ruangah khua le ram unau sungkhat pawl cu tan in Tahan ihsin
Mandalay lamcu Chin Taungtan bus to in zin khu le lungbo lakah rem le rem lo in
a thlun ve. Bus sung ih an ret mi thilri pawl cu ke retnak ding hman um loin a
khat ih ih hman ngah loin zanvar ten a meng suak. Khuapi le ram thangso
thlengdah lo a si bang tuk in a umdan le a hawi her pawl cu a aa hiahia. Mi bum
awl zet in a cang sual pang theu. Mi hmauhhmuah hi Chin miphun vek in an rin um
thluh ding tiah a raut sual pang tikah bum a awl sinsin.
Mandalay ihsin Yangon lamcu a suk vivo. Lamzinah
a ril rawng tuk nan sum le pai a neih thenthen loh ruangah ziang khal ei ngam
loin Yangon cu a thleng riai. Bus mawngtu pawl ih pek mi ha thuahnak sii le ha
rawtnak cu la in an dai pekmi bur fate thawn a ha a rawt ih a hmai tla a phiah
fai. Cui hnuah Nu Kai anti mi Chin mi khual thlennak inn lam pan in taxi a sang
ih a feh. Zan var bus tonak ah a ri lo nan taxi a luh veten a sung a let ciamco
ih a luak a suak. A awk tum rero nan mawtaw mawngtu le a to pi pawl a hmaisawng
tuk ih hmaisen tiamtiam in a sup tento. Khuapi a thlen ih har a ti mi hmaisa
bik cu mawtaw rit ih luak suak ciamco hi a si.
Yangon khuapi sungah thla hnih lai a um hnuah
Malaysia lam feh ding in vanzam ticket na ngah tiah agent pa in a ra sim. Tim
pawl khal tuah aw cia ding a fial cih. A thinlung thup te cun a thla vek lamlam
khi a phang. Hnamdang mi lakah hna tuan in hmel theih um lonak hmun ih kum thum
sung rori a um ding tla a ruat ih a thla tem zet nan khat lamah a sungkua pawl
a zoh kil thei ding a ruat ih a thupten lungawinak a nei.
“Malaysia ka thlen tik le hna ka tuan ding ih inn
lam ka kuat ding, cule ka nau le tla tlawng an kai thei ding ih ka nu khal inn
hlum in ka nau le a zoh kil thei ding” tiin a sa duh a thah rero. Thaizing feh
ding a si ruangah a helh holh ih zangvar sing lo in a meng suak. Pathian hnenah
pum ap thlacamnak nei in a mahten zan a meng.
(3)
Vansang par lawng ih a hmuh theu mi vanzam pawl
cu Yangon International Airport ah fiangtuk le nai tuk in a hmu ta riai. An
thilri pawl an ap ih immigration ah an tuah fel hnu cun an to ding vanzam hngak
in an to vialvial. A fehpi ding pawl ah a mi theih le um si lo cu a mahten to
kham a to ngeungi. A can a kim in vanzam to ding a ra thleng ih a sangsang ih
dir tlar in pakhat hnu pakhat an feh. Inn pi ihsin bus pakhat in a rak hmuak ih
cui bus thawn cun a to ding mi vanzam tiang a phur. Vanzam sung an luh veten
fala mawi zet pakhat in lungawi mithmai panten a rak hmuak ih a to nak ding
hmun tiang a thlak. A tonak ding a thlen veten a thilri malte cu a ret ih a dam
sungah a vei khat tonak vanzam cu lunghmui ten a zoh fiang sal. Sangka te
kiangah a to ngah ruangah a leng ih cangvaihnak le um tu dan pawl khal fiangzet
in a hmu thei. Mi dang pawl khal tonak an rem thluh hnu rei loah “Aw” pakhat
thu a than. To kham taikhap pawl khap ding in ralrin peknak a si ih a kiang ih
to fala pakhat in a sim phah phah ruangah mual pho lo in a um fangfang.
Nazi pahnih sung to ding an si ruangah an zam
suah ihsin rei loah rawl ei ding an keng ih a sangsang in rawl an ra zem. Rawl
puarte a ei thluh veten a ih hmu sualso ih ih tum in a rem aw. A rei hlanah a
it that cih. Thawn nawn in a ih that laiah a feh tumnak ram Malaysia cu a
thleng lulli.
(4)
Malaysia a thlennak thla li nga lai a si zo. Rual
pi tla a sar vivo thlang. LCF biak inn pi khalah a khawm thiam ve phahphah
tlang. Asinan inn lam tangka a kuat tum theu zat in a kuat thei dah lo. Thil
man a rak thang ve thawn inn man, mei man le phone man ah tangka a rak cem
zutzo. Inn lam cu a ruat zet theu nan a hlawh a that tuk lo ruangah a mah te
hman a cawm aw thei ceu. A fehnak sum le mal tete rulhsal a tul tikah Inn ihsin
a fehhlan ih a tumtah thawn cun lei le van rori in a tan aw.
A passport visa le kumkhatah malay tangka in
1,800 lai pek a tul ringring tikah sum a khawl zik zawngah a cem khelkhel. Inn
lam ihsin tangka an tul thu le kuat tengteng ding in an cah leuleu. Curuangah
passport ih um loin UN thawn um dingah a ruat aw felt a. Passport suahsan hnu
ih a buai hmaisa bik cu palik le Rela(a bur bur ih mi kai theu tu pawl an si ih
a hleice in dan lo ih um pawl an kai theu) pawl thih ih tlan rero hi a si. Cu
tin rual pi le Chin community pawl ih duhsaknak vek in refugee(miharsa sinak)
cu loh thei lo din hmun in a ngah ve ta riai. UN card an timi hi duhduh ih ngah
theih khal a si lo, mahlam ih pumpek awk tuk khal in a tha hnem cuang lo. A tik
cu le can te ih kan um thiam loah cun UN card ngah ka duh ti rero khal sehla
ngah a theih cuang lo.
UN card a ngah hnuah hna tuan a tum sal ih a ngah
lohli thei nawn lo. Asinan neta ah cun khuate lamah nisa ruahsur tuar in nikhat
35 rm hlawh in pum cawmnak ding cu a hmu sal.
(5)
Zan khat cu a it that thei loin thu hnu a pol
ciamco.
Ram duhdawtnak nei lo ruangih UN card tuah a si
lo thu tla a ruat suak ih khat lamah cun a thin tla a na zet theu. Ei le in har
tuk ruang ih mi hnenah sal vek rori hna tuan bet lai. Lairam khuate ihsin ra
pok tahrat in khuapi nun cawn ve kan tum ruangah mualpho tampi lai fala le an
um bet. Cu pawl thuhla a ruah vivo tla cun a thin hi a na ut au. A hnatuan pi
kawlpa pakhat in, “Chin fala cu vei khat khawhah vei hnih an ra theu”, tiih lai
fala tangka ih an lem thei thu pawl a ruah sinsin tla cu lai fala lamlam sawn
kha a thin a nat tertu ah an cang riangri. Kawl tlangval pawl cu nu le pa zoh
loin hi lamih an hlawhsun tangka pawl kha inn lam kuat loin fala lemnak ah an
hmang theu. Lai fala pawl in cumi thei lo maw, thei na keu keu in tangka dung
an thlun theu sawn timi cu khua ruah an ti har tuk.
Hrek khat fala pawl cun , “Kan lai tlangval pawl
cu an aa tuk, an duh mi lawng an thei, nunau hi ziang hmanah an rel lo, kawl tlangval pawl
tla cu kan duhduh in leih, kan tul mi hmuahhmuah in bawm thei”, tiah tluang an
khawng bet lai. Nau pai in an um hnuah kawl tlangval cun an tlansan ih an zoh
kil duh nawn lo tikah zo hnen ah an kir sal theu? Zo si bawm sal theu tu? Lai
pa cang (aa an ti tak laipa) tho tho in a zoh kil sal theu. Cu vek thu pawl a
ruah tik ah Chin fala pawl parah a thin heng tuk hi a sat in a sa vutvo.
Khua ihsin a suahhlan ahcun kum thum tiang hlawh
aw ding. Cui sin khua lamah sumdawnnak dang ka tuah sal ding. Ka duhzet mi
Mawite tla ka nei thlang ding ih cutin sungkua nuam in kan um thei thlang ding
tiah a rak ruat theu nan tuah cun cu vek din hmun khal a um thei nawn lo. A
fala nu Mawite hnen ih a sim mi “Tu hnu kumthum ah ka ra tlungsal ding ih
sungkua nuam in ka um ding maw!” ti ih an pahnih te a ruah awk kerhko lai tla a
mang ruangro.
A duhdawt zet mi Mawite teh pasal a nei zo pei
maw? Timi a ruat suak ih a ih hmu hmauh a reh thluh. A phone lonak a rei tuk
thlang fawn si, thuhla ziang hman a thei dah lo. Thu hnu a ruat rero ih a
lunglen a zual tuk. Pasal dang a neih san khal a phang tuk. Mawite in pasal
dang a neihsan cun a sunmang hmauhhmuah a hloral thluh ding vek in a ruat aw.
Mawite awkaa te pawl a mang ringring lai. A fehzik zawngte ih Mawite awka pawl
khal a hngilh thei dah lo, a thukzet mi a thinlung sungah zo hman zoh thei ding
loin a khum hlenhli. Cu le veten a tangka bawm sung ih Mawite zuk kha a mang
dukdi ih a zoh fiangsal.
Mawh nei lo naute vek ih duhnung a mitmawi te cun
fiangtuk in a rak zoh kerki ih thindi riam zet in vei khat te a hnam sal. A
thinlung ten, “Ni ni khat ahcun kan tong aw le sal ding maw Mawite” tin a ruat.
An lenlai lai le an nuam awk lai pawl cu a sangsang in a lang tupto. Video vek
rori in fiangtuk in a mitthlamah a um lai. A lungleng tuk um ngaihnak thei loah
Kunrirak ih “ Boihte” timi hla kha aw suak loin a phun pherhpho…….
(6)
UNHCR ihsin America a feh ding ni cu an sim thei
tlang. Sa va lungawi Arpi lungsia an tivek in a lungawi tuk nan a riah a sia.
Ziangah tile khua le ram tansan in tipi thuanthum ralah aa hiahia in a tlangsal
ding a ruah le unau sungkhat pawl thawn hla aw deuhdeuh ding a ruah tikah a
thin an a tuk. Asinan khat lam ih a ruah sal mi cu ram thangso a pan vivo ding
ih tu hlanhnak in uanu, sungkhat le khua le ram hrangah a let in a tuan thei
sawn ding. Tong, nun phung le calai khal tu hnak in ka tuan thei sawn ding timi
a ruah tikah Pa Pathian hnenah lungawi thu a sim.
A paseu hnen khalah lungawi thu sim cawk lo a nei
thu khal a mang ruangro. Ram thumnak(Malaysia pawl kawhdan) ka thlen hnu le ka
lungawinak thu pawl ka sim sal ding tin a ruat.
A netnak ah cun leitlun timi hi thenawknak ram
timi a fiang ih khua khat, inn khatah unau le nupi fanau thawn um hman ningla
duh khawp timi milai in kan nei thei cuang lo timi ruah thiamdan a nei thlang
ih cutin thinnuam in ram dang cu a pan vivo.
Salai
Mitthli
No comments:
Post a Comment
Na ruahnak in hlawm ve aw